نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۳۴ - در بیان حاصل شدن چار چیز از چار چیز عطار

عطار نیشابوری / پندنامه / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

چار چیزت بَر دهد از چار چیز

نشنود این نکته جز اهل تمیز

هرکه زو صادر شود این چار کار

بیند آن چار دیگر بی‌اختیار

هر که در پایان کاری ننگرد

عاقبت روزی پشیمانی خورد

هر که نکند احتیاط کارها

بر دلش آخر نشیند بارها

هر که او استیزه با سلطان کند

کار خود را سر به‌سر ویران کند

هرکه او یاغی شود با پادشاه

روز او چون تیره‌شب گردد سیاه

هر که گشت از خوی بد ناسازگار

دوستان از وی کنند بی‌شک فرار

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این بیت‌ها به مسائلی اخلاقی و اجتماعی اشاره دارند و چهار نکته مهم را بیان می‌کنند. 1. هر کسی که از چهار عمل ناپسند (که اشاره نشده) برآید، درگیر عواقب چهار نقیصه دیگر خواهد شد. 2. اگر کسی به پایان کار خود توجه نکند، در نهایت دچار پشیمانی خواهد شد. 3. احتیاط نکردن در امور باعث ایجاد مشکلات و بارهای سنگین بر دل فرد می‌شود. 4. کسانی که با سلطان یا پادشاه سر ناسازگاری دارند، خود را به هلاکت می‌اندازند و سرنوشتشان به تباهی می‌انجامد. در نهایت، فردی که با خوی بد خود ناسازگار است، دوستانش را از خود دور خواهد کرد.