بخش ۴۶ - در صفت پنج کس که پنج چیز از ایشان نیاید عطار
عطار نیشابوری / پندنامه / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
کس نیاید پنج چیز از پنج کس
یادگیر از ناصح خود این نفس
نیست اول دوستی اندر مُلوک
این سخن باور کن از اهل سلوک
سفلهای را با مروّت ننگری
هیچ بدخویی نیابد مهتری
هر که بر مال کسان دارد حسد
بوی رحمت بر دماغش کی رسد؟
آنکه کذاب است میگوید دروغ
نیست او را در وفاداری فروغ
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به اهمیت یادگیری از تجربههای دیگران و ویژگیهای انسانی اشاره دارد. در آن پنج نکته مهم ذکر شده که باید از پنج فرد مختلف آموخت. اولاً دوستی در بین پادشاهان وجود ندارد و این را اهل سلوک تأیید میکنند. همچنین به نادرستی و بدخلقی اشاره میکند که موجب عدم احترام به انسانهای سفله میشود. کسی که به مال دیگران حسد میورزد، دیگر هیچگونه رحمت و محبت را دریافت نمیکند. در نهایت، فرد دروغگو که کذاب است، هرگز وفاداری و صداقت نخواهد داشت.