بخش ۷۶ - در بیان فتوت عطار
عطار نیشابوری / پندنامه / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
چیست مردی ای پسر نیکو بدان
اولا ترسیدن از حق در نهان
عذر خواهان مرد پیش از معصیت
باشدش طاعات بیش از معصیت
آنکه کار نیک‌مردان می‌کند
با ضعیفان لطف و احسان می‌کند
هر که او باشد ز مردان خدا
باشد اندر تنگدستی با سخا
ای پسر در صحبت مردان درآی
تا نظرها یابی از فضل خدای
هر که از مردان حق دارد نشان
نگذراند عیب دشمن بر زبان
چون نخواهد مرد حق خصمان هلاک
از غم مردم شود اندوه‌ناک
می‌نجوید مرد انصاف از کسی
گر رسد ظلم و جفا با وی بسی
هر که پا اندر ره مردان نهاد
کی رود هرگز به دنبال مراد؟
ای پسر ترک مراد خویش گیر
وانگهی راه سلامت پیش گیر
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به تعلیمات اخلاقی و روحانی درباره ویژگی‌های مردان نیکو می‌پردازد. شاعر به جوان می‌گوید که ترس از خدا و عذرخواهی قبل از ارتکاب معصیت، نشانه مردانگی است. مردان خوب با دیگران مهربانی و احسان می‌کنند و در زمان تنگدستی سخاوت به خرج می‌دهند. همچنین تأکید می‌شود که در گفتگو با مردان خدا باید از عیب‌جویی دوری کرد و نباید به خصومت‌ها و ظلم‌ها توجه کرد. جوان باید به راه نیکو رفته و از خواسته‌های شخصی‌اش بگذرد تا مسیر سلامت و خوشبختی را پیدا کند.