بخش ۹ - رجوع به قصه عطار
عطار نیشابوری / وصلت نامه / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
آن حکیم پر خرد در آینه
جمله یکتا دید او معاینه
آن حکیم پر هنر را روح دان
نفس شومت احول آمد در میان
روح اندر عالم وحدت بود
نفس شومت عالم کثرت بود
دل بدان آیینه از روی کمال
اندر او می بین جمال ذوالجلال
اندر این ره گر تو صاحب دل شوی
بی‌گمان و بی‌یقین واصل شوی
روح و نفس و عقل و دل هر دو یکیست
مرد معنی را در اینجا کی شکیست
چونکه ره بین شد تو آنرا روح دان
تا که کژبین است نفس شوم دان
عقل صورت می‌گذار این دم بتاب
عشق صورتها کند مات و خراب
عقل اندازد ترا اندر فراق
عشق بدهد غیر حق را سه طلاق
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به بررسی تفاوت بین روح و نفس و همچنین رابطه آن‌ها با دل و عقل می‌پردازد. حکیم به این نکته اشاره می‌کند که در عالم وحدت، روح وجود دارد و در عالم کثرت، نفس فعال است. در این میان، دل به عنوان آینه‌ای است که زیبایی‌های الهی را بازتاب می‌دهد. اگر کسی به حقیقت دست یابد و دل‌سپرده شود، می‌تواند به شناخت واقعی برسد. همچنین، شعر به این نکته اشاره دارد که عقل و عشق هر کدام نقش متفاوتی ایفا می‌کنند؛ عقل ممکن است ما را دچار جدایی کند، در حالی که عشق به حقیقت می‌رسد و ما را به وحدت دعوت می‌کند. در نهایت، همه این‌ها به یک حقیقت واحد اشاره دارند که در درون انسان وجود دارد.