شمارهٔ ۷ ازرقی هروی
ازرقی هروی / قصاید / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
یک نیمه عمر خویش ببیهودگی بباد
دادیم و ساعتی نشدیم از زمانه شاد
از گشت آسمانی و تقدیر ایزدی
برکس چنین نباشد و برکس چنین مباد
یا روزگار کینه کش از مرد دانشست
یا قسم من ز دانش من کمتر اوفتاد
وین طرفه تر کجا قدری وام کرده ام
از مردم بخیل سبک بار سگ نژاد
زان پیشتر که چشم بمالم ز خواب خوش
در خانه گیردم بتقاضا ز بامداد
چون کوه بیستون بنشیند بپیش من
برجای خواب تکیه کند همچو کیقباد
ناشسته روی و تیره نشینم به پیش او
پرخشم از و چو کودک بدفهم از اوستاد
گوید هر آنچه خواهد و من در سزای او
دارم بسی جواب و نیارم جواب داد
از کیسۀ دروغ نهم پیش ریش او
تاریخ شاهنامه و اخبار سندباد
چندان دروغ زشت فرو کوبمش بسر
تا چون کدو شود سر آن قلتبان ز باد
پس حجره را بروبم و پس خاک حجره را
بندازمش ز پس ، چو پی از در برون نهاد
هر چند مبغضست و بخیلست و ناکسست
حقست و داد ازوست گریزان منم ز داد
اینست حال بنده و صد ره ازین بتر
تدبیر حال بنده بساز ، ای یگانه راد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر از بیهوده‌گی و ناراحتی‌های زندگی خود سخن می‌گوید و احساس می‌کند که زمانش را هدر داده است. او به تقدیر و آسمان اشاره می‌کند و از اینکه برخی از افراد علم و دانش را کمتر از خود می‌دانند، ناراحت است. شاعر احساس می‌کند که در جهانی پر از کینه و بخل زندگی می‌کند و روزگار بر او سخت می‌گذرد. او به نوعی ناتوانی در ارائه پاسخ به مشکلات و دشواری‌هایی که با آن مواجه است، اشاره دارد و از لحظاتی که در آن به خواب می‌رود، لذت می‌برد. در پایان، او آرزو می‌کند که کسی به او کمک کند و شرایطش را بهتر کند. او از اوضاع بنده‌وار خود گله‌مند است و به دنبال تدبیری برای بهبود حال خود است.