نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۶۸ - عاقل ملک‌الشعرا بهار

ملک‌الشعرا بهار / قصاید / وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)

عاقل آن نیست که فضلی وکمالی دارد

عاقل واقعی آنست که مالی دارد

ای‌پسر فضل وادب این‌همه تحصیل‌مکن

فضل اندازه و تحصیل روالی دارد

اندربن دوره به‌مال است‌، جمال همه کس

نشود خوار، عزیزی که جمالی دارد

من پی علم شدم‌، مدعیان در پی مال

هرکسی خاصیتی بخشد و حالی دارد

ای پسر هرکه ترا خواهد و تعقیب کند

برحذر باش از او، زانکه خیالی دارد

شاعر زنده فقیر است و تهیدست ولی

ازپس مرگ عجب جاه و جلالی دارد

مرد عاقل دگر و آدم کامل دگرست

آدمی شو اگرت عقل عقالی دارد

آدم‌آنست که با نفس خود از روی یقین

روزوشب کشمکش وجنگ وجدالی‌دارد

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن شاعرانه به تفاوت‌های بین عقل و فضیلت، و اهمیت مال و ثروت در جامعه اشاره دارد. در آن گفته می‌شود که عاقل واقعی کسی است که دارای مال و ثروت است، نه تنها فضلیت و کمال. شاعر به جوانان توصیه می‌کند که فقط به تحصیل فضائل نپردازند و به جای آن به دست آوردن مال توجه کنند، زیرا در جامعه عصر حاضر، اعتبار و ارزش افراد بیشتر به دارایی آن‌ها بستگی دارد. شاعر همچنین به مسأله حسادت و تعقیب دیگران اشاره می‌کند و هشدار می‌دهد که باید از افرادی که در پی مال و مقام هستند، دوری کرد. در نهایت، به اینکه واقعی بودن انسان در پی کشمکش و تلاش برای شناخت خود و غلبه بر نفس است، تأکید می‌شود.