غزل شمارهٔ ۱۰۵۸ بیدل دهلوی
بیدل دهلوی / غزلیات / وزن: مفعول فاعلاتن مفعول فاعلاتن (مضارع مثمن اخرب)
در احتیاج نتوان بر سفله التجا برد
دست شکست حیف است باید به پیش پا برد
قاصد به پیش دلدار تا نام مدعا برد
مکتوب ما عرق‌کرد چندانکه نقش ما برد
ابر بهار رحمت از شرم آب گردید
تا حسرت اجابت گل بر کف دعا برد
دست در آستینش، دل بردنی نهان داشت
امروزش از کف ناز آن بهله را حنا برد
از دیر اگر رمیدیم در کعبه سرکشیدیم
ازخود برون نرفتن ما را هزارجا برد
تدبیر چرخ خون شد درکار عقده ی دل
این دانه از درشتی دندان آسیا برد
فکر وفور هر چیز افسون بی‌تمیزیست
الوان نعمت است آن کز منعم اشتها برد
اقبال اهل همت‌بازی خور هوس نیست
نتواند ازسر چرخ هر مکر و فن ردا برد
هرجا ز پا فتادیم داد فراغ دادیم
پهلوی لاغر از ما تشویش بوربا برد
شد قامت جوانی در پیری‌ام فراموش
آخر عصای چوبین از دستم آن عصا برد
باید ز خاکم اکنون خط غبار خواندن
عمریست سرنوشتم پیری به نقش پا برد
جوش‌عرق چو صبحم‌درپرده شبنمی داشت
تا دم زدم ز هستی شرم از نفس هوا برد
یک واپسین نگاهی می‌خواست رفتن عمر
مشاطه قدردان بود آیینه بر قفا برد
بیدل‌گذشت‌خلقی‌محمل به‌دوش حسرت
ما را هم آرزویی می برد تا کجا برد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به احساس نیاز و ناکامی‌های زندگی اشاره می‌کند. او بیان می‌کند که در شرایط بحرانی نمی‌توان به انسان‌های پست و بی‌ارزش اعتماد کرد و باید به خود متکی بود. احساسی از ناامیدی در نوشته‌هایش مشاهده می‌شود، چرا که دستاوردها و خوشی‌ها ناشی از تلاش و کوشش نیستند و به راحتی از دست می‌روند. شاعر همچنین به تأثیر زمان بر زندگی و پیر شدن اشاره می‌کند و از دورانی که با آرزوها و حسرت‌ها گذرانده، یاد می‌کند. در نهایت، او به سختی‌ها و چالش‌هایی که در زندگی با آن‌ها مواجه شده، اشاره دارد و آرزو می‌کند که کاش می‌توانست از آن‌ها فرار کند.