غزل شمارهٔ ۲۲۳۸ بیدل دهلوی
بیدل دهلوی / غزلیات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)
چکیدنهای اشکم یا شکست شیشهٔ رنگم
نفس دزدیده می‌نالم نمی‌دانم چه آهنگم
به ناموس ضعیفی می‌کشم بار گرانجانی
ندامتگاه مینایی‌ست خلوتخانهٔ سنگم
نمی‌دانم چه خواهد کرد حیرت با حباب من
که دریا عرض توفان دارد و من یک دل تنگم
حنایم یک فلک بر بخت سبز خویش می‌بالد
که با هر بی‌پر و بالی به پایی می‌رسد رنگم
تواضع احتراز از هر دو عالم باج می‌گیرم
جهانگیر است چون خورشید ناگیرایی چنگم
چو اشکم ختم کار جستجو فرصت نمی‌خواهد
به منزل می‌رسد در یک چکیدن گام فرسنگم
دم پیری نفس گر می‌کشم عرض عرق دارد
نوا هم سرنگون گل می‌کند از خجلت چنگم
اثرها برده‌ام از حیرت گلزار بیرنگی
به غربال پر طاووس باید بیختن رنگم
غنیمت می‌شمارم چون فروغ شمع ظلمت را
صفا هم می‌رود بر باد اگر بر هم خورد رنگم
طرف در تنگنای عرصهٔ امکان نمی‌گنجد
همان با خویش دارم کار اگر صلحست و گر جنگم
نه دنیا مسکن الفت نه عقبا مأمن راحت
به ذوق امتحان یارب بیفشارد دل تنگم
ز سعی بیخودی نقد اثرها باختم بیدل
جهانی را به عنقا برد بال افشانی رنگم
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر از درد و رنج درونی خود سخن می‌گوید و به احساساتی چون اندوه، ناتوانی و ناامیدی اشاره می‌کند. او از چکیدن اشک‌ها و شکنندگی روحش می‌نالد و پیدایش حیرت و ناآرامی در دلش را توصیف می‌کند. شاعر به بررسی وضعیت زندگی‌اش می‌پردازد و به فکر و اندیشه‌ای عمیق درباره بار گران و تنهایی‌اش می‌رسد. او به تضادهای جهان اشاره دارد و می‌گوید که نه دنیا و نه آخرت به او آرامش نمی‌دهد. در پایان، احساس می‌کند که تلاش‌هایش بی‌سرانجام بوده و ناامیدی‌اش در اثر تجربه‌های تلخ به او رنگی از خود گرفته است.