نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

غزل شمارهٔ ۲۴۱۴ بیدل دهلوی

بیدل دهلوی / غزلیات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)

سر به زیر تیغ و پا بر خار باید تاختن

یک قدم ره چون نفس صد بار باید تاختن

نغمهٔ تحقیق محو پردهٔ اخفا خوش است

چون به عرض آمد برونِ تار باید تاختن

منت هستی قبول اختیارکس مباد

دوش‌ مزدوریم و زیر بار باید تاختن

چون بهارم کوشش بیجا ندارد انقطاع

رنگ امسال مرا تا پار باید تاختن

جهد منصوری‌ کمینگاه سوار همت است

گر تو هم زین عرصه‌ای تا دار باید تاختن

دشت آتشبار و دل بیچارهٔ ضبط عنان

نی‌سواران نفس ناچار باید تاختن

پاس دل تا چند دارد کس درین آشوبگاه

شیشه در باریم و برکهسار باید تاختن

مرکزپرگار غفلت ما همین جسم است وبس

سایه را پیش و پس دیوار باید تاختن

چون‌ گلم در غنچه چندین چشم زخم آسوده است

آه از آن روزی‌که در بازار باید تاختن

عرصهٔ شوق عدم پر بی‌کنار افتاده است

هر چه باشی چون شرر یکبار باید تاختن

سعی مردی خاک شد هرگاه همت باخت رنگ

مرکب پی‌کرده را دشوار باید تاختن

سر به‌گردون تازیت چون شمع پر بیصرفه است

چاه پیش است اندکی هشیار باید تاختن

پیش پای سایه تشویش بلند و پست نیست

گر جبین رهبر شود هموار باید تاختن

موج ما تاگوهر دل ره به آسانی نبرد

در پی این آبله بسیار باید تاختن

ای سحر زین یک تبسم‌وار جولان نفس

تا کجا گل بر سر دستار باید تاختن

شرم‌دار از دعوی هستی که در میدان لاف

یکقدم ره چون نفس صد بار باید تاختن

از خط تسلیم بیدل تا توانی سر متاب

سبحه را بر جاده زنار باید تاختن

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به تلاش و کوشش در زندگی اشاره دارد و بر این نکته تأکید می‌کند که انسان باید با وجود سختی‌ها و مشکلات، با اراده قوی و همت بالا به سوی هدف‌هایش حرکت کند. شاعر می‌گوید که برای رسیدن به کامیابی باید با چالش‌ها روبه‌رو شد و هیچ‌گاه ناامید نشد. او به سختی‌های مسیر زندگی اشاره می‌کند و آن را به دویدن بر روی خارها تشبیه می‌کند. همچنین، تأکید می‌شود که انسان باید از غفلت دوری کند و در پی تحقق آرزوهایش باشد. درنهایت، شعراً به تلاش مستمر و بی‌وقفه دعوت می‌کند و بر لزوم عزم و همت در مواجهه با موانع زندگی تأکید دارد.