غزل شمارهٔ ۹۰۶ بیدل دهلوی
بیدل دهلوی / غزلیات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
موی پیری بست بر طبع حسد تخمیر صلح
داد خون را با صفا آیینه‌دار شیر صلح
آخر از وضع جنون عذر علایق خواستم
کرد با عریانی ما خار دامنگیر صلح
زین تفنگ و تیر پرخاشی که دارد جهل خلق
نیست ممکن تا نیارد در میان شمشیر صلح
مطلب نایاب ما را دشمنی آرام کرد
با خموشی مشکل است ازآه بی‌تاثیر صلح
برتحمل زن که می‌گردد دپن دیر نفاو
صلح ازتعجیل جنگ و جنگ ازتأخیر صلح
با قضا گر سر نخواهی داد کو پای گریز
اختیاری نیست این آماج را با تیر صلح
مرد را چون تیغ در هر امر یکرو بودن است
نیست هنگام دعا بی‌خجلت تزویر صلح
عام شد رسم تعلق شرم آزادی‌کراست
خلق را چون حلقه با هم داد این زنجیرصلح
در طلسم جمع اضدادی که برهم خوردنی‌ست
آب می‌گردم ز خجلت گر نماید دیر صلح
اعتبارات آنچه دیدم گفتم اوهام است و بس
جنگ‌صد خواب پریشان شد به یک تعبیر صلح
دوش از پیر خرد جستم طریق عافیت
گفت ای غافل به هر تقدیر با تقدیر صلح
کاش رنگ عالم موهوم درهم بشکند
تنگ شد بیدل به جنگ لشکر تصویر صلح
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به بررسی پیچیدگی‌های صلح و جنگ می‌پردازد و نشان می‌دهد که در دل انسان‌ها حس حسادت و تنش وجود دارد. شاعر می‌گوید که با وجود تلاش برای رسیدن به صلح، جهل و ناآگاهی مانع از ایجاد آرامش می‌شود. همچنین، او اشاره می‌کند که جنگ و صلح به نوعی در رابطه‌ای متقابل هستند و برای دستیابی به یکی، ضروری است که موانع دیگری را از سر راه برداریم. در نهایت، شاعر به دنبال راهی برای دستیابی به صلح واقعی و تغییر درک خود از دنیای اطرافش است و به این نتیجه می‌رسد که شاید تنها با پذیرش واقعیت می‌توان به آرامش دست یافت.