نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ١٨٧ ابن یمین

ابن یمین فریومدی / قطعات / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)

هر کو درین زمانه طلبکار منصبی است

هیچ از نصاب عقل مر او را نصیب نیست

گیتی بجز فریب ندارد طریقه ئی

از وی خلاف وعده نمودن غریب نیست

سرور کند بلطف وز پا افکند بعنف

اینست عادتش زوی اینها عجیب نیست

گردون نسب نپرسد و هست از حسب ملول

پیروز روز آنکه حسیب و نسیب نیست

ابن یمین گرت به عمل میل خاطرست

اول بدانکه آخر آن جز مهیب نیست

حال نجیب و آن عمل عزل او نگر

یک واعظت چو حال تباه نجیب نیست

چون عزل مرد هست بجای طلاق زن

خرم کسیکه قاضی و شیخ و خطیب نیست

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این شعر، شاعر به نقد جامعه و شرایط آن می‌پردازد. او می‌گوید هر کس در این زمانه به دنبال کسب مقامی است، اما از عقل و درک واقعی بی‌بهره است. دنیا فقط فریب دارد و کسی نمی‌تواند به وعده‌هایش وفا کند. عادت‌های نادرست مردم و سرنوشت ناگزیر انسان‌ها را مورد انتقاد قرار می‌دهد. او می‌افزاید که برخی بر اساس نژاد و پیشینه‌شان تنها به خاطر ظاهر قضاوت می‌شوند و در نهایت، برنده واقعی کسی است که به نیازی واقعی و بی‌نیاز از مقام‌ها توجه کند. شاعر به این نکته تأکید دارد که حال و عمل نیکو از مشکلات و چالش‌های زندگی مهم‌تر است.