نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۴۴ - قصیده در ملک فخرالملک امامی هروی

امامی هروی / قصاید / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)

چون کبک شسته لب بشراب مروقی

کبکی از آن بطوق معنبر مطوقی

در بزم خوبتر ز تذر و ملوّنی

و اندر مصاف چیره تر از بازار ازرقی

بر آفتاب، طنز کنی و مسلّمی

بر مشتری و ماه بخندی و بر حقی

گر ماه در لباس کبود منقط است

تو شاه در لباس بسیج مفرقی

ماند همی بروشنی ماهتاب از آن

سیمین برت بزیر بغلطاق فستقی

بر آب دیده پیش تو زورق روان کنم

گر ز آنکه بینمت که تو مایل بزروقی

گر حور عین بیند، عنّاب شکرت

آیا که چون گزند سر انگشت فندقی

گر شاه ملک حسنی اندر بساط دهر

در صدر خواجه به بودت جای بیدقی

تاج امم، خدیو جهان، فخر ملک و دین

کز آدم اوست گوهر و سنگند، ما بقی

چون نزد سروران بکرم نام او برند

تن در دمد زمانه باسم مطابقی

فرزین ملک شاه که بر عرصه خرد

با او رخ کمال در آید به بیدقی

دعوی همی کنم بزمان کرم که من

بی مثلم از کرام و جهان مصدقی

ای آنکه عز و جاه بزرگان کشوری

وی آنکه صدر و بدر وزیران مطلقی

محضول کارگاه نجوم مزینی

مقصود گرد گشتن چرخ مطبقی

اندر بهار فضل نسیم معطری

وندر نسیم خلق بهار خور نقی

پیش حصار خرم تو حصن دولتست

بحر محیط پای ندارد بخندقی

بی مجلس تو طبع ندارد معاشرت

بی ساغر تو می بگذارد مروقی

موضوع کردی از کف بخشنده اسم جود

تو صدر کز مصادر اقبال مشتقی

فضل تو بخردان حقیقت بدیده اند

زان در هنر بنزد بزرگان محققی

آن دل که شد معلق مهر و هوای تو

چون زلف دوست رنج ندید از معلقی

این شعر داشت قافیتی مغلق آنچنانک

بر بستمش که کس نتواند ز مغلقی

من پارسی زبانم از آن کردم احتراز

ز آن تازئی که خنده زند از مربقی

گردم همی بگرد سخنهای دلفریب

در آرزوی شعر شعر معزی و ازرقی

ناید بدین قوافی زین خوبتر سخن

گرچه سخن تر از نماید فرزدقی

احمق بود که عرضه کند فضل پیش تو

خرما ببصره بردن باشد ز احمقی

تا زین چرخ اشهب و کره ی زمین بود

از مرکب زمانه نیاید جز ابلقی

بر هر مراد و کام که داری مظفری

وز هر سپهر هر چه بخواهی موفقی

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به تمجید از یک شخصیت ارجمند و بزرگ در جامعه می‌پردازد. شاعر با استفاده از تشبیهات زیبا و تصویری، ویژگی‌های این شخص را توصیف می‌کند و او را برتر از دیگران معرفی می‌کند. او به زیبایی و کمالات روحی و معنوی این فرد اشاره می‌کند و می‌گوید که با وجود دیگران، او بهترین و بافضیلت‌ترین است. شاعر همچنین به ادبیات و هنر اشاره کرده و نشان می‌دهد که کلمات و افکارش در تلاش برای رسیدن به لقای این شخصیت بزرگ و محترم هستند. همچنین، او با استفاده از قافیه و زبان شاعرانه، سعی دارد تا زیبایی و عظمت را در کلامش به نمایش بگذارد. در نهایت، شاعر بر این نکته تأکید می‌کند که او هیچ کس را با ارزش‌تر از این شخصیت نمی‌داند و خود را افتخار می‌کند که در معیت او قرار دارد.