فصل ۱۰۲ عینالقضات همدانی
عینالقضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
بخش 1
عاشق نخسبد و خفتن او عجب بود:
عَجَبا لِلْمُحِبِّ کَیْفَ یَنامُ
کلُّ نَومٍ عَلَی المُحِّب حَرامٌ
ای برادر عاشق یا در مقام فراق بود یادر هودج وصال اگر در عالم فراق بود از الم و وجع خواب گرد او نگردد و آنچه گفتهاند که اَلسُکونُ حَرامُ عَلَی قُلوُبِ اَوْلِیائِهِ برین معنی قریب است و عجب از محبی که محبوبش نخسبد و او قصد خواب کند شنیدم که موفقۀ در عشق حضرت شأنی داشت بواسطۀ بیخوابی بعلت دق گرفتار شد خواجهاش گفت یا جارِیَةُ اُفْرِشی لنا فِراشا گفت بامَوْلَایَ الَکَ مَولی؟ قالَ نَعَمَقالَتاَنامَ مَوَلاکَ قالَ لاقالَتْ اَما تَسْتَحیی چون مالک تو از خواب مقدس است ترا شرم نیابد که در نظر او سر ببالین استراحت باز نهی و خفتن در حضور او آغاز کنی.
بخش 2
شرمت ناید که در غمش خواب کنی
وانگه ز غمش دو دیده پرآب کنی
در میکدهاش اگر بیابی باری
باید که وضو تو از می ناب کنی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به توصیف احساسات عاشقانه و اهمیت بیخوابی در عشق میپردازد. شاعر اشاره میکند که خوابیدن برای عاشق غیرقابل تحمل است و خواب بر دل محب حرام محسوب میشود. در حالات فراق، عاشق به شدت از درد و اندوه رنج میبرد و نمیتواند به خواب برود. همچنین، شاعر از عشق به محبوبی یاد میکند که خوابش نمیبرد و این موضوع برای او عجیبی است. در خلال داستانی، شخصی با بیخوابی ناشی از عشق مواجه میشود که نشاندهنده شدت عشق اوست. در نهایت، شاعر از عاشق میخواهد که حتی در میکده نیز با عشق و توجه به محبوبش، باید طهارت و وضو را حفظ کند و از خواب در کنار محبوبش شرم کند.