نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

فصل ۱۰۹ عین‌القضات همدانی

عین‌القضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)

بخش 1

بیشتر سبب هلاک عاشق درین راه از افشاء سر معشوق است زیرا که در عالم طریقت اِفشاءُ سِرِ الرُّبوبیِة کُفْرُ ثابت است و کفر بعد از ایمان بغیرت معشوق ارتداد بود و ارتداد موجب قتل مَنْ بَدّلُ دینَهُ فاَّقْتُلوُهُ شبلی قدس اللّهُ روحه گفت در آن روز که حسین منصور را قدس اللّه روحَهُ بباب الطاف آن جلوه بود در مقابلۀ او بماندم تا شب و بعضی از اسرار در نظر آوردم چون شب درآمد آنجا توقف نمودم تا بر باقی اسرار واقف شوم بجمال ذوالجلال مکاشف شدم بی ناز عرضه داشتم و گفتم بار خدایا این بندۀ بود از اهل توحید مکاشف باسرار عشق و مقبول درگاه حکمت درین واقعه چه بود خطاب آمد که یادَلقُ کوشِفَ بِسرّ مِنْ اَسْرار نافَافْشاها فَنَزَلَ بِهِ ماتَری گفتم چون کشتی هدراست فرمود لایادَلْقُ مَنْ قَتْلتُه فَانَادِیَتُهُ:

گر من کشمت دم مزن و باک مدار

چون من ویت کشتۀ عشق خویشم

بزرگی گوید از بزرگان طریقت.

بخش 2

گفتم که بگونه رخم کاه مکن

واحوال رخم بکام بدخواه مکن

گفت او که اگر رضای من میطلبی

چون من کشمت دم مزن و آه مکن

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به موضوع عشق و معشوق و تأثیرات آن در عالم عرفان و طریقت می‌پردازد. بیان می‌شود که افشاء کردن اسرار معشوق باعث هلاکت عاشق می‌شود، زیرا در این عالم، افشای اسرار ربوبیت کفر محسوب می‌شود و این کفر مشابه ارتداد است. همچنین ذکر می‌شود که در یکی از تجلیات، پیام‌هایی از سوی خداوند به عاشق گفته می‌شود که در صورت کشتن او، نباید ناله کند و این نشان‌دهنده عمق عشق و وابستگی عاشق به معشوق است. در نهایت، نصیحتی از بزرگان طریقت آورده می‌شود که برای دستیابی به رضایت معشوق، نباید ناراحتی یا ناله‌ای از خود بروز دهد.