نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

فصل ۱۱۵ عین‌القضات همدانی

عین‌القضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)

آشنائی عاشق با معشوق محالست و طالب روشنائی در عالم عشق ضلال است هودج عز معشوق بر اوج قافلۀ قاف کبریاست و نشو ونمای عاشق در حضیض سفلی، نه او را حلول و نزول از عالم عزت جایز نه این را صعود و ترقی از حضیض حدوث ممکن:

از عشق دلا کسی بجائی نرسد

کو را ز وجود خود بلائی نرسد

چون عشق بنزد عقل ملک ابدست

ملک ابدی بهر گدائی نرسد

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این متن به بیان دشواری‌های عشق و چالش‌های آن پرداخته شده است. شاعر اعتقاد دارد که آشنایی حقیقی با معشوق غیر ممکن است و در عشق، جستجوی روشنایی باعث گمراهی عاشق می‌شود. عاشق در مقام پایین‌تری نسبت به معشوق قرار دارد و امکان ارتقا و ترقی برای او وجود ندارد. در نتیجه، عشق باعث نمی‌شود که فرد به جایی برسد، زیرا عشق در نظر عقل به یک ملک ابدی تبدیل می‌شود و این ملک برای کسی که گدا است، در دسترس نیست. به طور کلی، عشق برای عاشق چالشی بزرگ و غیرقابل دستیابی است.