فصل ۳ عین‌القضات همدانی
عین‌القضات همدانی / لوایح / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
تا عاشق را در عالم صورت و عالم معنی قبلۀ بود بجز جمال معشوق صادق نبود بلکه اگر باختیار روی بقبله آرد مشرک بود. شیخ ابوسعید ابوالخیر قَدّس اللّهُ روحَهُ بر سر روضۀ پیر خود ابوالفضل حسن سرخسی قُدِّسَ سِرُّه که مقتدای او بود در طریقت بجمال ذوالجلال مکاشف شد روی دل بحضرت بی جهت او آورد گفت:
ظاهر شده است اینجا معدن جود و کرم
قبلۀ ما روی دوست قبلۀ هر کس حرم
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن درباره اهمیت عشق و ارتباط با معشوق در عالم معنوی و مادی است. در اینجا بیان می‌شود که عشق واقعی تنها در صورتی صادق است که به جمال معشوق ختم شود. حتی اگر کسی با اختیار خود به معشوق روی نیاورد، همچنان در مسیر نادرستی قرار دارد. این دیدگاه توسط شیخ ابوسعید ابوالخیر، در زمان ملاقاتش با پیر خود ابوالفضل حسن سرخسی، بیان می‌شود. او به زیبایی و کرم معشوق اشاره می‌کند و می‌گوید که روی معشوق، محل قبله است و باید عشق حقیقی را جستجو کرد.