فصل ۳۱ عینالقضات همدانی
عینالقضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
ذره از آن گاهی در نظر آید و گاهی نیاید که وجودش بین العدم و الوجود موقوفست گاه هم با آفتاب در عالم او حاضر شود و گاه از سایهی عدم درو ناظر شود. ای درویش نه همه نایافتن از کبریا و علو بود از غایت لطافت و دقت هم بود. یکی از بزرگی در دید نیاید و دیگر از خردی در نظر نیاید این به نسبت آن احقر بود و اصغر و آن به نسبت این اعظم بود و اکبر اما هر دو در نایابی برابر باشند:
پیری دیدم ز عشق در غرقابی
وز گریهی خود بکرد او گردابی
گفتم که ز بهر کیست این گریهی تو
گفتا که ز بهر دلبر نایابی
نادیدن از فرط قرب بود و دیدن از نَحنُ اَقرَبُ. برای دیدست نادید و این رمزی عجب است.
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن دربارهی وجود و نایابی است و اینکه چگونه برخی از موجودات در وضعیت بین وجود و عدم قرار دارند. وجود یک چیز ممکن است در بعضی مواقع مشهود و در مواقع دیگر نامشهود باشد. شخصی در حالت عشق و غم، گریه میکند و علت آن را نادیده گرفتن محبوب خود توضیح میدهد. در نهایت، نادیدن یک حالت عمیق از نزدیکی و قرب است و این وضعیت همواره در زندگی وجود دارد.