نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

فصل ۳۴ عین‌القضات همدانی

عین‌القضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعلن فعولن (هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف)

فرق است میان آن غوّاص که در بحر فرو رود تا درّ برآرد و میان آنکه در قعر بحر از برای آن رود تا با درّ زمانی در صدف شود:

فرقست میان آنکه درّ را

از بحر ز بهر خود برآرد

با آنکه وجود خویشتن را

اندر صدف ای پسر درآرد

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این متن، نویسنده به تفاوت دو نوع غواص اشاره می‌کند؛ یکی غواصی که به عمق دریا می‌رود تا گنجی پیدا کند و دیگری غواصی که در عمق دریا می‌ماند تا به صورت پتویی در صدف قرار گیرد. این تمثیل نشان‌دهنده دو نگرش متفاوت به زندگی و جستجوی هدف‌هاست. غواص اول به دنبال منافع و برآوردن نیازهای خود است، در حالی که غواص دوم به دنبال خودشناسی و شناخت عمیق‌تر از وجود خویش است. این مطلب به ما یادآوری می‌کند که در زندگی باید بین جستجوی اهداف مادی و جستجوی درونی و معنوی تعادل برقرار کنیم.