فصل ۴۷ عین‌القضات همدانی
عین‌القضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
در روح الارواح آمده است که شهباز محبت از شجر عزت درپرید بعرش رسید عظمت دید درگذشت بکرسی رسید وسعت دید درگذشت ببهشت رسید نعمت دید درگذشت بخاک رسید محنت دید بر وی نشست کروبیان از عالم خود ندا کردند و گفتند ای وصف پادشاهی ترا با خاک یک درجه آشنائی خاک را از تو بچه نسبت روشنائی گفت او محنت من دارد من محبت نقطۀ که او بر زبر دارد و من در زیر دارم و عشق در محلی که اثبات یابد مر آن را زیر و زبر کند جَعَلْنا عالِیَها سافِلَها.
تا چند مرا زیر و زبر داری تو
وز عالم خویش برگذر داری تو
با این همه مر مراهمین بس باشد
کز درد دلم مها خبر داری تو
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این متن، به مفهوم محبت و ارتباط آن با عشق و درد اشاره شده است. شهباز محبت در سفر خود از مقاماتی چون عزت، عظمت، و بهشت گذر می‌کند و در نهایت به محنت و خاک می‌رسد. کروبیان به او می‌گویند که چرا باید با خاک که از او نورانی‌تر نیست، یکی باشد، اما شهباز جواب می‌دهد که او درد و محنتی دارد که به‌واسطه محبتش به برتری می‌رسد. این متن به درک عمیق‌تری از مفهوم عشق و تجارب انسانی اشاره دارد و بیان می‌کند که حتی در مواجهه با رنج و محنت، عشق و محبت همچنان وجود دارند و آدمی می‌تواند از این دردها آگاه باشد.