فصل ۵۱ عینالقضات همدانی
عینالقضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
عشق را اقبالیست و ادباری، اقبال عشق در ادبار عاشقست زیرا که اگر عاشق مقبل بود معشوق در هودج عز خودش مسکن سازد و باشد که در اوقات نسیم صبا پردۀ وصل از پیش جمال براندازد و آنگاه عشق صولت خود بر که راند و حقوق دولت از که ستاند عشق مدبری طلبد روز برگشته و افتاده خواهد قعر مرادش در کشته تا صولت خود برو میراند و داد خود ازو میستاند و گاهیش بلطف میخواند و گاهیش بقهر میراند گاه تیرباران بلا میکند و گاهش نشانۀ محنت و ولا میسازد و گاهیش بر سریر عزت مینشاند و گاهیش در دام محنت میکشد:
گه در کشدم بدام اقبال غمت
گه برکشدم ز چاه ادبار دمت
یا این همه از کمال تسلیم سرم
بادا صنما فدای خاک قدمت
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
عشق حالتی است که در آن نفرین و اقبال به عاشق میرسد. اگر عاشق تصمیم به عشق ورزی بگیرد، معشوق باید مقام و جایگاه خود را حفظ کند. عشق میتواند در مواقع مختلف، محبت و مهربانی را نشان دهد یا برعکس، رنج و سختی به بار آورد. گاهی عاشق را در آغوش میکشد و گاهی به او آسیب میزند. در این بین، عاشق باید تسلیم عشق باشد و پیوسته فدای معشوق خود گردد. در نهایت، عشق نوسانها و تغییرات خود را نشان میدهد و عاشق باید با آنها کنار بیاید.