نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

فصل ۶۶ عین‌القضات همدانی

عین‌القضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)

خواجه احمد غزالی قَدَّسَ اللّهُ روحَهُ گوید در سوانح: معشوق با عاشق گفت بیا تو من باش گفت اگر من تو گردم آنگاه معشوق در باید و در عاشق نیفزاید و چون تو من گردی در معشوق افزاید همه معشوق بود و عاشق نه، همه ناز بود و نیاز نه، همه یافت بود و دربایست نه، همه توانگری بود و قلت نه، همه عزت بودو ذلت نه. درین معنی درویش گوید:

معشوق اگر بلطف در کار شود

با عاشق خسته تا در بار شود

معشوق شود عاشق و بی زحمت خود

در عالم او قابل دیدار شود

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

خواجه احمد غزالی در بیان عشق و معشوق می‌گوید که اگر عاشق بخواهد به مقام معشوق برسد و خود را به او شبیه کند، در واقع عشق و مقام معشوق در خود او نخواهد بود و تنها خود معشوق است که باید در عشق افزوده شود. او تأکید می‌کند که در این حالت، همه چیز معشوق است و عاشق تنها در جستجوی اوست. در نهایت، عشق واقعی باعث می‌شود که معشوق به عاشق نزدیک شود و بدون زحمت، وجود عاشق برای او قابل مشاهده شود.