نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

فصل ۹۱ عین‌القضات همدانی

عین‌القضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)

در مبادی عشق نعره و خروش و بانگ و زاری بود و این نقصانست در تحمل بار عشق زیرا که وجود هنوز قابل بار تحمل عشق نشده بانگ و خروش برآرد و گاه گاه بار کار از دوش بیندازد ماجَزاءُ مَن اَرادَ بِاهَلِکَسُوءاچون بکمال رسد خواهد که هرچه در عالم است برخود گیرد اگرچه در تحمل آن بمیرد وَحَمَلَها الانسانُ در بحر آن طلب و در هستی عشق هودج کبریا بردارد ولکن یَسعَنی قَلْبُ عَبدِیَ المؤمِن اَلانَ حَصْحصَ الْحَقّ اَنَارراوَدْتُهُعَن نَفْسِهِ وَانَّهُ لَمِنَ الصّادقین.

اول چو مرا عشق تو در کار آورد

با بانگ وخروش بر دربار آورد

اکنون چو خموش گشتم از غایت عشق

برداوز میان یقین و پندار آورد

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این متن، عشق به عنوان یک بار سنگین و دشوار توصیف شده است که انسان را به ناله و شکایت وامی‌دارد. در آغاز، عشق موجب ایجاد هیاهو و شور و شوق در وجود انسان می‌شود، اما با رسیدن به کمال، فرد می‌تواند بار سنگین عشق را به دوش کشد. عشق به حقیقت و شناخت عمیق‌تری از وجود منتهی می‌شود که انسان را در میان یقین و پندار قرار می‌دهد. در نهایت، اشاره می‌شود که عشق حقیقی باعث سکوت و آرامش در دل مؤمن می‌شود.