نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۵۹ - در مدح شمس الکفات احمد بن الحسن میمندی فرخی سیستانی

فرخی سیستانی / قصاید / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)

گفتم گلست یا سمنست آن رخ و ذقن

گفتا یکی شکفته گلست و یکی سمن

گفتم در آن دو زلف شکن بیش یا گره

گفتایکی همه گره است و یکی شکن

گفتم چه چیز باشد زلفت در آن رخت

گفتا یکی پرند سیاه و یکی پرن

گفتم دو زلف تو چه فشانند بر دورخ

گفتا یکی به تنگ عبیر و یکی به من

گفتم زمن چه بردند آن نرگس دو چشم

گفتا یکی قرار تو برد ویکی وسن

گفتم تن من و دل من چیست مر ترا

گفتا یکی میان منست و یکی دهن

گفتم بلای من همه زین دیده و دلست

گفتا یکی از این دو بسوز و یکی بکن

گفتم مراد و بوسه فروش و بها بخوان

گفتا یکی به جان بخر از من یکی به تن

گفتم که جان طلب کنی از من به بوسه ای

گفتا یکی همی ز تو باشد یکی زمن

گفتم دو چیز چیست ز روی تو خوبتر

گفتا یکی سخاوت صاحب یکی سخن

گفتم که نام صاحب و نام پدرش چیست

گفتا یکی خجسته پی احمد یکی حسن

گفتم رضا و خدمت صاحب چه کم کند

گفتا یکی نیاز ولی و یکی محن

گفتم دو دست خواجه چه چیزست جود را

گفتا یکی خجسته مکان و یکی وطن

گفتم دو گونه طوق به هر گردن افکند

گفتا یکی ز شکر فکند و یکی ز من

گفتم دلش چه دارد وعقلش چه پرورد

گفتا یکی مودت دین و یکی سنن

گفتم چه پیشه دارد مهر و هوای او

گفتا یکی ملال زداید یکی حزن

گفتم چه چیز یابد ازو ناصح و عدو

گفتا یکی نوازش و خلعت یکی کفن

گفتم موافقانرا مهرو هواش چیست

گفتا یکی سلیح تمام و یکی مجن

گفتم که گر دو تیر گشاید سوی چگل

گفتا یکی چگل بستاند یکی ختن

گفتم که گر دو نامه فرستد سوی عمان

گفتا یکی عمان بستاندیک عدن

گفتم چه باد حاسد او وان دگر چه باد

گفتا یکی به مادر غمگین یکی به زن

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر گفتگویی است بین شاعر و محبوبش، که در آن شاعر با سوالات متعدد به توصیف زیبایی‌های محبوب می‌پردازد و محبوب نیز با پاسخ‌های شاعرانه به سوالات او پاسخ می‌دهد. در این گفتگو، هر عنصر زیبایی مانند زلف، چشم، و صورت محبوب با تشبیهاتی به گل و سمن نشان داده می‌شود. شاعر از محبوب می‌پرسد که کدام یک از ویژگی‌ها زیباتر است و محبوب نیز با اشاره به عناصر مختلف، لبخند، بوسه، و احوالات دل را به تصویر می‌کشد. این گفتگو در نهایت به جستجوی معانی عشق و زیبایی و احوالات انسانی می‌پردازد و بر ارتباط بین عشق و دوستی تأکید دارد.