غزل شمارهٔ ۷۱۸ فیض کاشانی
فیض کاشانی / غزلیات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
زان دهان حرفی فکندی در میان
زان میان خلقی فکندی در گمان
زان دهان در میان جز حرف نیست
زان میان هم نیست چیزی در میان
آن میان رمزیست باریک و دقیق
وان دهان سریست مخفی و نهان
در دهان خود غیر حرفی نیست زین
در میان هم غیر موئی نیست زان
زان دهان هرگز کسی آگه نشد
جز مگر حرفی که آید زان دهان
زان میان هرگز کسی واقف نگشت
جز کمر گاهی که بندی در میان
عالمی پر شکر و پر قند شد
بس که شیرینست حرف آن دهان
کرد اذهان خلایق را لطیف
فکر لطف آن میان اندر جهان
شور کردی فیض و مو بشکافتی
در حدیث آن دهان و آن میان
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به بررسی مفاهیم گفتار و سکوت میپردازد. او تأکید میکند که بین گفتار و چیزی که درون آدمهاست تفاوت وجود دارد و آنچه در میان است، تنها رمز و رازی پنهان است. دهان فقط برای بیان کلمات به کار میرود و در میان، تنها اندکی وجود دارد. شاعر به لذت و شیرینی گفتار اشاره میکند که میتواند افکار و اذهان مردم را لطیفتر کند. در نهایت، تاکید میکند که فهم حقیقی و درک عمیق از معانی در پس کلمات و میانها وجود دارد و این به نوعی درک و شور و شوقی درونی ایجاد میکند.