نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۲۱ - جواب قائم مقام از قطعه تقاضائی بره قائم مقام فراهانی

قائم مقام فراهانی / قصاید و قطعات / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

قطعه ای را که اوستاد عراق

در تقاضای بره فرماید

قطعه ای آن چنان که با دل و جان

کار سوهان و اره فرماید

نه همین دودمان آدم را

قطع عیش و مسره فرماید

بل که قطع حیات عالم را

کره بعد کره فرماید

توپ عباس شاه را ماند

که به کیهان مضره فرماید

خاصه وقتی که بانگ جوش و خروش

مره بعد مره فرماید

گر اجازت بود جوابش را

حاضر الوقت ذره فرماید

سزد ار قطعه ای چنین را شاه

صله از سوط و دره فرماید

یا به او آن چه کرده است نقیب

با ادیب معره فرماید

یا دهان جناب شاعر را

مملو از لای و خره فرماید

دره و کوه درد و کاهد

گر به کوه و به دره فرماید

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این قطعه به نقد و بررسی هنر و قدرت شاعری می‌پردازد. شاعر به اهمیت و تاثیری که یک «قطعه» (شعر) می‌تواند در زندگی و سرنوشت افراد و جوامع داشته باشد اشاره می‌کند. او می‌گوید که شعر باید به عمق احساسات و واقعیت‌ها بپردازد و نه تنها عیش و خوشی را قطع کند، بلکه حیات کل جهان را تحت تأثیر قرار دهد. همچنین اشاره به توپ عباس شاه به عنوان نمادی از قدرت و تأثیرات منفی آن می‌شود. در پایان، شاعر از ناپسندی‌های جامعه و مشکلات موجود در آن سخن به میان می‌آورد و از اهمیت شعر و ادب در بیان این مسائل می‌گوید.