بخش ۲۶ - فی ارشادالعقل قاسم انوار
قاسم انوار / انیس العارفین / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
بیش ازین غافل ز خود بودن چرا؟
جان بدست نفس فرسودن چرا؟
چون چراغ عقل داری راهبر
خیز وچون مردان بنورش راه بر
چیست عقلت؟مدرک اسرار روح
قابل انوار عرفان،یار روح
دارد از انوار ربانی ضیا
تا بدان باطل کند از حق جدا
ضد عقلت لشکر شهوات شد
شاه روح از قیدشان شهمات شد
رخ زراه راست گرداندی،دریغ!
پیل بند نفس خود ماندی،دریغ!
چون پیاده کردت از اسب طلب
بازی ابلیس و نفس بوالعجب؟
هان خرد را رهبر خود ساز و رو
رخت ازین ویرانه وا پرداز و رو
تا بتدبیر از هوای نفس بد
وا رهاند جان پاکت را خرد
رهبر آید تا بسر حد صفات
از صفات خویشتن بخشد نجات
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به انسان یادآوری می‌کند که چرا باید از خود غافل نباشد و به نفس و شهوات خود اجازه ندهد که او را فرسوده کنند. با داشتن عقل و درک، فرد می‌تواند به سمت حقیقت و روشنایی برود و از انوار الهی بهره‌برداری کند. عقل به عنوان راهبر، او را از جهل و انحراف نجات می‌دهد و باید بر شهوات غلبه کند تا روحش آزاد و پاک شود. در نهایت، انسان باید خود را از قیدهای نفس رها کند تا به صفات الهی و کمالات واقعی دست یابد.