نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۷۲ - در مدح شرف الدین و شمس الدین قطران تبریزی

قطران تبریزی / قصاید / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

مجلس است این مگر بهشت برین

که بنای بهشت است بر این

پیکر بومش از بدایع روم

نقش دیوارش از صنایع چین

این ز دلها همی زداید زنگ

وان ز رخها همی رباید چین

از بهشت برین گزیده تر است

تو بهشت برین بر این مگزین

در و دیوار آستانه آن

آنچنان ساخته است زرآگین

که همی ظن بری تو کان این کرد

مه و خورشید کار کرد در این

اندران می حلال خوردن آن

بی می و رامش اندرین منشین

ببهشت برین همی ماند

می حلالست در بهشت برین

اندر این خانه جاودانه بکام

شرف الدین زیاد و شمس الدین

آسمان بادشان بزیر رکاب

مشتری بادشان بزیر نگین

ز آسمان برتر است همت آن

باد بدخواه این بزیر زمین

دست این گوئی آب حیوانست

تیغ آن گوئی آذر برزین

نیکخواهان آن همیشه قوی

بدسگالان این همیشه حزین

ز می از جود آن نهفته بزر

فلک از خوی این بمشگ عجین

زائران را بروز بخشیدن

خانه از جود او شود زرین

دشمنان را بگاه کوشیدن

خشت گردد ز خشم آن بالین

پشت بدخواه آن بسان کمان

مرگ بر خصم این گشاده کمین

دست این را سراب بحر عمیق

تیغ آنرا خراب حصن حصین

آن یک خوشخوی و بلند منش

این یکی راستگوی و روشن بین

طبع این جای جود و فضل و کرم

دل آن کان داد و دانش و دین

شرف الدین پلنگ و شاهان میش

خسروان کبک و شمس دین شاهین

دل این با نشاط و ناز عدیل

تن آن با سرور و سور قرین

آن موالی نوازد از بر تخت

این معادی گدازد از برزین

رادئی کان ز معتصم خبر است

مردئی کان گمان بود افشین

آن خبر شد ز دست هر دو عیان

وین گمان شد ز تیغ هر دو یقین

تا کند باز در هوا پرواز

تا بتابد بر آسمان پروین

این بشادی زیاد در بر آن

آن برامش زیاد در بر این

خصمشان زار و بختشان بیدار

چرخشان یار و کردگار معین

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر در توصیف مجلس و فضایل آن است که به عنوان بهشتی برین معرفی می‌شود. در این مجلس، زیبایی‌ها و هنرهای مختلف از روم و چین دیده می‌شود. دل‌ها از زنگار پاک و چهره‌ها از چینایی پر است. این مکان از بهشت برین برتر است و در و دیوار آن به طرز بسیار زیبایی ساخته شده است. می و شادمانی در آن حلال و فراهم است. شخصیت‌هایی چون شرف‌الدین و شمس‌الدین در این مکان جای دارند و به دور از بدخواهی‌ها، همت و دستاوردهای بزرگ دارند. در این مجلس، نیکی و کرامت حکم‌فرماست و دشمنان احساس یأس و ناامیدی می‌کنند. در کل، شعر به تمجید از فضایل این مجلس و شخصیت‌های درون آن می‌پردازد و آن را بالاتر از هر بهشت دیگر می‌داند.