نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۴۵ قطران تبریزی

قطران تبریزی / مقطعات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)

جایگاه شاه یا برگاه یا بر تخت باد

وز بداندیشان او روی زمین پردخت باد

روز کوشیدن زمینش زیر گرد خیل باد

روز آسودن زمانش زیر بار رخت باد

بر هواخواهان او آهن چو وشی نرم باد

بر بداندیشان او وشی چون آهن سخت باد

از پس و پیشش همیشه گاه باد و ماه باد

زیر و بالایش همیشه تاج باد و تخت باد

یارمند و دستگیر خسروان عالمست

یارمندش چرخ با دو دستگیرش بخت باد

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این بیت‌ها به توصیف مقام و قدرت شاه می‌پردازد. شاه بر تخت نشسته و در جایگاهی بلند قرار دارد که توسط باد و زمان تحت تأثیر قرار می‌گیرد. برای حامیان و دوستداران او، لطافت و نرمش وجود دارد، در حالی که برای دشمنانش سختی و بی‌رحمی نمایان است. در اطراف او همواره باد و ماه در حال جابجایی‌اند و تاج و تختش را احاطه کرده‌اند. در نهایت، اشاره می‌شود که چرخ‌های مقدر با دو دستیاری که بخت اوست به یاری‌اش می‌شتابند.