شمارهٔ ۱ - هوالعزیز میرزا حبیب خراسانی
میرزا حبیب خراسانی / مدایح / وزن: مفتعلن فاعلات مفتعلن فع (منسرح مثمن مطوی منحور)
ای تو مسما و هر دو گیتی اسما
بادا اسما همه فدای مسما
نعت تو از ما تنزه است و تقدس
مدح تو از خود تبارک است و تعالی
ذره چه داند حدیث طلعت خورشید
پشه چه داند رموز خلقت عنقا
پرتوی از نور دانش و کنش تو
در دل دانا فتاد و دست توانا
روح ز بالا بخلقت آمد تا شیب
باز بامرت رود ز شیب ببالا
در همه باطن توئی و از همه ظاهر
در همه پنهان توئی و از همه پیدا
از تو هویدا شده وجود دو گیتی
هم ز دو گیتی وجود تو است هویدا
قطره نیارد صفت ز دریا، لیکن
بر قدر خود کند حکایت دریا
ذره نیارد صفت ز خورشا، لیکن
بر مثل خود کند روایت خورشا
روزنه از ماه می نگوید لیکن
بر حسب خود بود دهانش گویا
نزد همه حاضری و از همه غائب
بر ز همه جا توئی و در بهمه جا
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به توصیف مقام والا و روحانی خداوند و تأثیر او بر وجود و آفرینش می‌پردازد. شاعر با بهره‌گیری از تشبیهات و تمثیل‌ها، به تقدس و عظمت مسما (خدا) و فدای اسما (نام‌ها) اشاره می‌کند. او بر این باور است که هر موجودی در صفت و حقیقت خود، تحت تأثیر وجود و نور خداوند قرار دارد. همچنین، او بیان می‌کند که در عمیق‌ترین وجوه وجود، خداوند حاضر است و در عین حال به نوعی غایب از دیده‌ها. هر ذره‌ای از مخلوقات نمی‌تواند به طور کامل صفات خداوند را بیان کند، اما به اندازه خود، نشانه‌ای از او را منتقل می‌کند. در نهایت، شاعر به این نکته تأکید دارد که خداوند در همه جا حاضرات و در عمیق‌ترین زوایای وجود، خود را نشان می‌دهد.