شمارهٔ ۷۴ حاجب شیرازی
حاجب شیرازی / غزلیات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن (رمل مثمن سالم)
در لباس کثرت آن سر تا قدم وحدت درآمد
معنی وحدت عیان در کسوت کثرت درآمد
صد هزاران تشنه گم کرده ره را مژده بادا
چشمه آب حیات عالم از ظلمت درآمد
آنکه می جستندش اندر کعبه و دیر و کلیسا
در خرابات مغان با بهترین صورت درآمد
ضیغم یکتای بی همتای غاب کبریائی
از پی دفع ثعالب با، ید قدرت درآمد
تا شود تکمیل عالم از رواج علم و حکمت
از ره علم و ادب در مشرق حکمت درآمد
خواست ترویج صنایع را و تکمیل بدایع
از پی تصویب بدع و سکر صنعت درآمد
جنبشی فرمود شاه عاشقان محبوب خوبان
با قفایت در نیاب دولت و حشمت درآمد
دولت و ملت به هم ریزند طرح جنگ و غوغا
صلح کل در این میان با دولت و ملت درآمد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به تجلی وحدت در کثرت اشاره دارد و نشان می‌دهد که در پس هر تنوعی، یک حقیقت واحد نهفته است. شاعر از ظهور یک منبع حیات و حقیقت بیداری خبر می‌دهد که در میان کثرت‌ها یافت می‌شود. او به این نکته می‌پردازد که جستجوی معنوی در مکان‌های مقدس، در نهایت به درک حقیقت در مکان‌های غیرمقدس نیز منجر می‌شود. شاعر به تلاش برای ترویج علم و حکمت اشاره کرده و بر لزوم صلح و همدلی میان مردم و دولت تأکید می‌کند. در نهایت، این متن به وحدت در تمامی ابعاد زندگی انسان‌ها و ضرورت برقراری صلح و دوستی اشاره دارد.