شمارهٔ ۲۳ - در وصف شمشیر حزین لاهیجی
حزین لاهیجی / قطعات / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
به کف تیغ من اژدها پیکری ست
اباصولت شیر و خشم پلنگ
در این کاخ ظلمت، درخشان چراغ
به دربای هیجا، تناور نهنگ
ز پاکی گوهر، لبالب ز آب
ز خون یلانش، به رخساره رنگ
نماید ظفر را به ساغر شراب
شکر را به کام مخالف، شرنگ
مباد از رخش زلف جوهر، نهان
ز آیینهاش دور، آسیب زنگ
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر توصیفی از قدرت و شجاعت فردی است که به مانند یک اژدها در برابر دشمنان ایستاده و نشان‌دهنده‌ی جنگجویان سرسختی است که با وجود سختی‌ها، قهرمانی و زیبایی را حفظ کرده‌اند. نور در ظلمت و پاکی و روشنی در کنار خون و مبارزه، تضادهایی را به تصویر می‌کشد که نشان‌دهنده‌ی پیروزی و تلاش است. در نهایت تأکید بر این است که باید از زینت‌ها و آزارها دور ماند تا بتوان به پیروزی دست یافت.