بخش ۱۰ - صفت اسب حزین لاهیجی
حزین لاهیجی / فرهنگ نامه / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
خرامنده کوهی، فلک پیکری
شتابنده ابری، گران لنگری
به جستن، ز برق دمان گرمتر
به رفتن، ز آب روان نرمتر
به سوی فرازی که بالا رود
عنان بر عنانِ ثریّا رود
نشیبی چو آید ورا پیش پا
چنان اندر آید، که تیر قضا
چو خور را به چوگان سم، گو کند
خور از خوشدلی، رقص پهلو کند
چو ایام بدخواه آید به سر
رسد بر سرش از اجل پیشتر
عنان کش شود گاه تندی چنان
که راز نهان بر لب رازدان
دمی تا فلک چون نگه طی کند
صبا را چو نقش قدم، پی کند
یکی بُرز بالاست، گردون شکوه
زمین از فشار سُم او ستوه
سرِ کوه البرز را زاشُتُلم
فرو کوبد از گرز پولاد سُم
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر وصف طبیعت و حرکت کوه‌ها به تصویر کشیده شده است. شاعر به تجلی کوه‌ها اشاره دارد که با شتاب و قدرت از میان ابرها می‌گذرند و به سمت بلندی‌ها می‌روند. حرکت کوه‌ها و تاثیرشان بر زمین و آسمان نیز مورد توجه قرار گرفته و به زیبایی‌های طبیعت و تاثیر گذار بودن آن بر زندگی اشاره شده است. همچنین به ناپایداری زمان و چالش‌هایی که در مسیر زندگی وجود دارد اشاره می‌شود، که نشان‌دهنده تضاد بین آرامش و سختی‌هاست. کوه البرز به عنوان نماد استقامت و عظمت در این اثر برجسته است.