بخش ۲۷ - اشارت به سلوک سبیل عجز و مسکینی و ترک خودی و خودبینی حزین لاهیجی
حزین لاهیجی / صفیر دل / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
اگر بنده را سربلندی رسد
ز مسکینی و مستمندی رسد
ز خودبینی، ابلیس مردود شد
کف خاک افتاده مسجود شد
نبینی که چون دانه افتد به خاک
بکوشند مهر و مه تابناک
کز افتادگی سرفرازش کنند
به صد ناز، با برگ و سازش کنند
طبایع شتابنده در اعتضاد
به خدمت کمر بسته باران و باد
مکن خودپرستی ز نابخردی
خدابنده گردی، ز ترک خودی
مجاهد اگر نفس امّاره کشت
کلید در فتح دارد به مشت
چه حاصل که صد خرقه برتن دری؟
خدا رس شوی چون ز خود بگذری
فزونی چو خواهی کم خویش گیر
ره این است، اگر سالکی پیش گیر
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به موضوع خودشناسی و تواضع پرداخته و بر اهمیت ترک خودپرستی تاکید دارد. شاعر اشاره میکند که اگر انسان به مسکینی و نیازمندی توجه کند و از خودبینی و غرور دوری کند، به عزت و سربلندی خواهد رسید. او به مثال دانهای که به زمین میافتد و تلاش میکند تا به سمت آسمان برود، اشاره میکند و میگوید که باید از افتادگی ابزار رشد و سر بلندی را فراهم کرد. همچنین، شاعر بر اهمیت مجاهدت در برابر نفس اماره (نفسی که انسان را به بدیها سوق میدهد) و لزوم گذشتن از خود برای رسیدن به خدا تأکید میورزد. در نهایت، او به سالکان (سالکان راه عرفان) توصیه میکند که با مدیریت خود و ترک خودپرستی، به خداوند نزدیک شوند.