بخش ۲۹ حزین لاهیجی
حزین لاهیجی / ودیعة البدیعه / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
هست میزان عبارت از معیار
پی تشخیص پایه و مقدار
تا بسنجند قدر اشیا را
صورتش مختلف بود ما را
ز اختلاف حقایق اعیان
وضع میزان شود مناسب آن
در قیامت نهند میزان را
سختن قدر و قیمت انسان را
تا بسنجد کم و زیاد همه
عمل و علم و اعتقاد همه
روز بازار حشر، این میزان
نیست جز فرد کامل انسان
تا ازو مر تو را چه مایه رسد
در موالات او چه پایه رسد
قرب و بعد تو از طریقت او
عدم اقتفا به سیرت او
هست نقص وکمال ذات تو را
حسنات است و سیئات تو را
پس نبی و وصی در امّت خوبش
هست میزان معدلت اندیش
لاجَرَم گفته اند آلِ رَسول
محک امتحان رد و قبول
که موازین معدلت ماییم
کاشف قدر و منزلت ماییم
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به مفهوم "میزان" به عنوان معیاری برای تشخیص و سنجش ارزش و مقام انسانها اشاره دارد. میزان در قیامت به عنوان معیاری برای ارزیابی اعمال، علم و اعتقادات انسانها قرار میگیرد. این سنجش به تفاوتهای حقایق اشیا بستگی دارد و در نتیجه، انسان کامل به عنوان معیار اصلی در این فرایند مطرح میشود. نبی و وصی، به عنوان نمایندگان از آل رسول، نیز به عنوان معیاری برای سنجش عدالت و ارزش انسانها معرفی میشوند و نشاندهنده مقام و منزلت افراد هستند.