بخش ۳۱۳ - نه نیروی خودی را زمودی اقبال لاهوری
اقبال لاهوری / ارمغان حجاز / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
نه نیروی خودی را آزمودی
نه بند از دست و پای خود گشودی
خرد زنجیر بودی آدمی را
اگر در سینهٔ او دل نبودی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این اشعار به این موضوع اشاره دارد که انسان باید قدرت درون خود را بشناسد و از محدودیتهایش رهایی یابد. اگر درون انسان، قلب و احساس وجود نداشته باشد، او در واقع زنجیری است که خرد او را به بند کشیده است. به عبارت دیگر، برای پیشرفت و آزادی، آگاهی از تواناییهای خود و توجه به احساسات اهمیت دارد.