بخش ۸۰ - ای غنچهٔ خوابیده، چو نرگس نگران خیز اقبال لاهوری
اقبال لاهوری / زبور عجم / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)
ای غنچهٔ خوابیده، چو نرگس نگران خیز
کاشانهٔ ما رفت به تاراج غمان خیز
از نالهٔ مرغ چمن از بانگ اذان خیز
از گرمی هنگامهٔ آتشنفسان خیز
از خواب گران خواب گران خواب گران خیز
از خواب گران خیز
خورشید که پیرایه به سیمای سحر بست
آویزه به گوش سحر از خون جگر بست
از دشت و جبل قافلهها رخت سفر بست
ای چشم جهانبین به تماشای جهان خیز
از خواب گران خواب گران خواب گران خیز
از خواب گران خیز
خاور همه مانند غبار سر راهی است
یک نالهٔ خاموش و اثر باخته آهی است
هر ذرهٔ این خاک گرهخورده نگاهی است
از هند و سمرقند و عراق و همدان خیز
از خواب گران خواب گران خواب گران خیز
از خواب گران خیز
دریای تو دریاست که آسوده چو صحراست؟
دریای تو دریاست که افزون نشد و کاست؟
بیگانهٔ آشوب و نهنگ است! چه دریاست؟
از سینهٔ چاکش صفت موج روان خیز
از خواب گران خواب گران خواب گران خیز
از خواب گران خیز
این نکته گشایندهٔ اسرار نهان است
ملک است تن خاکی و دین روح روان است
تن زنده و جان زنده ز ربط تن و جان است
با خرقه و سجاده و شمشیر و سِنان خیز
از خواب گران خواب گران خواب گران خیز
از خواب گران خیز
ناموس ازل را تو امانی، تو امینی
دارای جهان را تو یساری، تو یمینی
ای بندهٔ خاکی تو زمانی، تو زمینی
صهبای یقین دَرکش و از دیر گمان خیز
از خواب گران خواب گران خواب گران خیز
از خواب گران خیز
فریاد ز افرنگ و دلآویزی افرنگ
فریاد ز شیرینی و پرویزی افرنگ
عالم همه ویرانه ز چنگیزی افرنگ
معمار حرم باز به تعمیر جهان خیز
از خواب گران خواب گران خواب گران خیز
از خواب گران خیز
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر دعوت به بیداری و هوشیاری از خواب غفلت است. شاعر به تصویر غنچه خوابیده و نرگس نگران اشاره میکند و از غم و حوادث زمانه سخن میگوید. او از انسانها میخواهد که از خواب گران بیدار شوند و به تماشای جهان بپردازند. خطابی به خورشید، دشتها و دریاها دارد که هرکدام نماد تغییر و پویاییاند. شاعر به پیوند میان جسم و روح اشاره کرده و در نهایت به بیداری و آگاهی از واقعیتهای زندگی، به ویژه در برابر مشکلات و ویرانیهای ناشی از قدرتها و فرهنگهای خارجی، دعوت میکند. او تأکید میکند که باید با ایمان و آگاهی از خواب بیخبری برخیزند و برای بازسازی و بهبود جهان تلاش کنند.