نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۴۵ - رَم ایرج میرزا

ایرج میرزا / قطعه‌ها / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)

یارب این عادت چه می‌باشد که اهل ملک ما

گاه بیرون رفتن از مجلس ز در رم می‌کنند

جمله بنشینند با هم خوب و برخیزند خوش

چون به پیش در رسند از همدگر رم می‌کنند

همچنان در موقع وارد شدن در مجلسی

گه ز پیش رو گهی از پشت سر رم می‌کنند

در دمِ در این یکی بر چپ رود آن یک به راست

از دو جانب دوخته بر در نظر رم می‌کنند

بر زبان آرند بسم الله بسم الله را

گوییا جن دیده یا از جانور رم می‌کنند

این که وقت رفت و آمد بود اما این گروه

در نشستن نیز یک نوع دگر رم می‌کنند

این یکی چون می‌نشیند دیگری ور می‌جهد

تا دو نوبت گاه کم گه بیشتر رم می‌کنند

فرضاً اندر مجلسی گر ده نفر بنشسته بود

چون یکی وارد شود هر ده نفر رم می‌کنند

گویی اندر صحنهٔ مجلس فنر بنشانده‌اند

چون یکی پا می‌نهد روی فنر رم می‌کنند

نام این رم را چو نادانان ادب بنهاده‌اند

بیشتر از صاحبان سیم و زر رم می‌کنند

از برای رنجبر رم مطلقا معمول نیست

تا توانند از برای گنجوَر رم می‌کنند

گر وزیری از در آید رم مفصّل می‌شود

دیگر آن جا اهل مجلس معتبر رم می‌کنند

هیچ حیوانی ز جنس خود ندارد احتراز

این بشرها از هیولای بشر رم می‌کنند

همچو آن اسبی که بر من داده میر کامگار

بی‌خبر رم می‌کنند و باخبر رم می‌کنند

رم نه تنها کار این اسب سیاه مخلص است

مردم این مملکت هم مثل خر رم می‌کنند

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

شاعر در این شعر به نقد رفتارهای اجتماعی و عادت‌های عجیب مردم در مجالس می‌پردازد. او اشاره می‌کند که مردم در هنگام ورود و خروج از مجلس به طور غیرمعمولی از یکدیگر فاصله می‌گیرند و این رفتار نه تنها در رفت و آمد، بلکه در نشستن و برخاستن نیز مشاهده می‌شود. این واکنش‌ها به نوعی شبیه به رفتار حیوانات است و شاعر به طور ضمنی به بی‌ادبی و فقدان آداب معاشرت در میان افراد اشاره می‌کند. او همچنین می‌گوید که این رفتار تنها مختص به افراد با مقام و ثروت نیست و همه افراد، حتی آن‌هایی که زحمتکش هستند، این عادت را دارند. در نهایت، شاعر با استفاده از تمثیل‌های زیبا، به بی‌معنایی و سطحی‌نگری در رفتارهای اجتماعی اشاره می‌کند.