شمارهٔ ۸۶ - ماده تاریخ وفات میرزا عارف (۱۳۰۷ هق) ایرج میرزا
ایرج میرزا / قطعه‌ها / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
میرزا عارف که زیر بار فضل
قد تیرش چون کمان آمد دو تای
رنج ها برد از پی تحصیل علم
تا به ملک علم شد کشور گشای
شد پسند حضرت میر نظام
آن جوان و پیر اندر بخت و رای
هم بدو بسپرد پور خویش را
تا شود در علم او را رهنمای
با عنایات امیر از زر و سیم
آنچه او را بود حاجت شد روای
سال عمرش چونکه از پنجه گذشت
پنجه مرگش یکی بفشرد نای
جسم در خاکدان بنهاد و برد
جان به ظل رحمت یکتا خدای
سال فوتش ایرج قاجار گفت
میرزا عارف به جنت کرده جای
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر درباره میرزا عارف است که با سختی و تلاش زیاد به تحصیل علم پرداخته و در نهایت به موفقیت هایی دست یافته است. او به عنوان یک عالم و دانشمند مورد توجه میرزای نظام قرار می‌گیرد و به او اعتماد می‌شود تا فرزندش را در علم تربیت کند. پس از سال‌ها زندگی و تلاش، روحش به رحمت الهی می‌پیوندد و در نهایت سال فوت او به دستور ایرج قاجار یادآوری می‌شود که میرزا عارف در بهشت قرار دارد.