بخش ۲ - در ستایش دانش ایرانشان
ایرانشان ابن ابی الخیر / کوش‌نامه / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
بدین سر همه دانش آموز و بس
که جز دانشت نیست فریادرس
به دانش به یزدان توانی رسید
چو دانش جهان‌آفرین نافرید
درختی‌ست دانش به پروین سرش
همه راستکاری‌ست بار و برش
که سرمایهٔ مرد دانش بود
دل دانشی پر ز رامش بود
ز دانش گریزان بود اهرمن
ز دانش فروزان بود انجمن
اگر دانش از خود بدانستمی
به مینو رسیدن توانستمی
خرد پرور و هوش و آموزگار
رسیدن بدین هر سه زی کردگار
چنین گفت شاگرد را سندباد
که شاگرد شو تا شوی اوستاد
چه گفته‌ست پیغمبر پاکدین
که دانش بجوی ار بیابی به چین
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
موضوع این متن درباره اهمیت دانش و علم در زندگی انسان‌هاست. شاعر به دانش‌آموزان توصیه می‌کند که تنها راه دسترسی به هدایت و موفقیت، علم و دانش است. علم به عنوان درختی بارور توصیف شده که انسان‌ها را به حقیقت و راستی راهنمایی می‌کند. او به نقش دانش در ایجاد آرامش و شادی در دل‌ها اشاره می‌کند و می‌گوید که شیطان از علم دور است و گروه‌های نیکو از آن بهره می‌برند. در پایان، به اهمیت یادگیری و جستجوی دانش به‌ویژه در کلام پیامبران اشاره می‌شود.