نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۷۱ - آگاه شدن آتبین از اندیشه ی کوش ایرانشان

ایرانشان ابن ابی الخیر / کوش‌نامه / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

از ایرانیان کودکی نیکدل

که خورشید گشتی ز رویش خجل

که با کودکان دگر، آتبین

ببخشیده بُد کوش را پیش از این

از آن کودکی بود پیشش بپای

شنید آن همه بند و نیرنگ و رای

چنان دشمنی بر دلش کرد جوش

که یکسر رمید از دلش مهرِ کوش

ز خویشان بپرسید آن پیش‌بین

که بودند در لشکر آتبین

همی بود تا مست شد مغز کوش

برفت و بخفت و شد از کوش هوش

گریزان بشد کودک پاکدل

همه شب همی تاخت در آب و گل

چو در پیش شه آتبین شد ز راه

به رخساره بپسود خاک سیاه

دژم بود خسرو ز سوگ سُوار

ندانست کس بدفتاده‌ست کار

نه از رفتن کوش کاو را چه بود

نه این راز هرگز ز مردم شنود

چنان کردش آگاه کودک ز راز

که گشت آتبین از در بسته باز

که فرزند دارای چین است کوش

تو ای شاه ایران به من دار گوش

ز کارش چو آگاه شد شاه چین

یکی لشکر آورد بر تو به کین

چو دانست کآمد مر او را نهیب

فرستاد زی کوش رنگ و فریب

مر او را به دستان سوی خویش برد

نمود آن سبک‌مایه این دستبرد

که فرزند شه را به زخم درشت

به کین برادرش با او بکشت

سگالش چنین کرد با شاه دوش

مرا دیوچهر ستمکاره کوش

که کوهی که دارند ایران سپاه

ز تیزی، سواران نیابند راه

که گردند از آن ره سواران ستوه

پیاده به آید بدان رزم کوه

فرستاد تا لشکر آید ز چین

پیاده ستوده سواری گزین

همی گویدش راه ماچین از اوی

ستانم، کشم سربسر کین از اوی

چو بشنیدم این، زی تو بشتافتم

از آن بدگهر روی برتافتم

کنون هر چه دانی که بایدتْ کرد

بکُن شهریارا وز آن برمگرد

بپرسید و گفت این پیاده سپاه

کی آید بدین بیشه و رزمگاه

چنین داد پاسخ که شاها، مگر

به بیشه درآید سه روز دگر

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این متن، داستان کودکی نیکدل از ایرانیان روایت می‌شود که به هنگام بروز مشکلات برای کشورش، به یادآوری رازهایی از لطافت‌های کودکیش می‌افتد. او کودک پاکدلی است که از آتش خشم دشمنان و نیرنگ‌های آن‌ها متاثر شده و در جستجوی راه حلی برای رهایی می‌باشد. این کودک متوجه می‌شود که لشکری از چین در حال نزدیک شدن به ایران است و به شاه توضیح می‌دهد که باید برای مقابله آماده شود. او اطلاعاتی به شاه می‌دهد که سپاه پیاده‌ای از چین به جنگ می‌آید و شاه را از خطر آگاه می‌کند. این کودک به عنوان یک نجات‌دهنده و پیش‌بینی‌کننده، حکمت و شجاعت خود را نشان می‌دهد و به دنبال ایجاد اتحاد و بسیج نیروهای ایرانی است.