نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۲۰ - اشارت به آنکه در ترکیب و ترتیب حروف کلمه طیبه اشعاری هست به ستر توحید که مفهوم و مضمون آنست جامی

جامی / دفتر اول / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

نیست لا اله الا الله

به حقیقت بجز سه حرف اله

جمله اجزای این خجسته کلام

شد ز تکرار این حروف تمام

گر بجویی درین کلام شگرف

غیر ازین حرفها نیابی حرف

این سه حرفند کاختلاف جهات

کرده آن را به صورت کلمات

کلماتی که گشت ازان حاصل

زان عیان شد مرکب کامل

پس درین جمله لفظ ها بی پیچ

غیر اسم اله نبود هیچ

همچنین معنیش که اصل اصول

اوست در اصطلاح اهل وصول

در همه رتبه های امکانی

چه مجرد چه جسم و جسمانی

سریان دارد و ظهور اما

سریانی برون ز دانش ما

ز اختلاف تنوعات شئون

می نماید جمال گوناگون

می کند در همه مراتب سیر

مختفی در حجاب صورت غیر

بلکه محو است صورت اغیار

لیس فی الدار غیره دیار

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به بیان اهمیت و یگانگی عبارت "لا اله الا الله" می‌پردازد. نویسنده می‌گوید که این جمله تنها از سه حرف اصلی تشکیل شده که در واقع بیان‌کننده حقیقتی بزرگ‌اند. او توضیح می‌دهد که از تکرار این حروف، واژه‌های متعددی ایجاد می‌شود، اما در نهایت همه آنها به یک حقیقت واحد یعنی "خدا" اشاره دارند. همچنین اشاره می‌کند که این مفهوم در تمامی سطوح وجود و هستی جاری است، اگرچه ممکن است تحت تاثیر تنوعات و نمایش‌های مختلفی قرار گیرد. در نهایت، تاکید می‌شود که در این عالم، غیر از خدا وجود ندارد و همه چیز به او بازمی‌گردد.