نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۷۱ - اشارة الی قوله علیه السلام من اراد ان ینظر الی میت یمشی علی وجه الارض فلینظر الی ابن ابی قحافه جامی

جامی / دفتر دوم / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

بود ازین گونه مرده بوبکر

رسته از کید زرق و حیله و مکر

زان چو دیدش نبی که می پیمود

ره درین تیره خاکدان فرمود

هر که خواهد ز خلق کهنه و نو

نگرد مرده روان گو رو

آهوی مشک نافه را بنگر

پسر بو قحافه را بنگر

او چنین مرده و گروه شقاق

می زنندش ز جهل طعن نفاق

کان صدق و نفاق یعنی چه

غرق وصل و فراق یعنی چه

بود آیینه تمام صفا

عکس بینندگان در او پیدا

هر که سویش ز نیک و بد می دید

اندر او عکس روی خود می دید

طعنه بر وی ز جان پر کینه

طعن زشتان بود بر آیینه

زشت ننهد ز بد سرشتی خویش

جز بر آیینه عیب زشتی خویش

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این شعر، شاعر به توصیف ویژگی‌های بوبکر (که احتمالاً به بوبکر صدیق اشاره دارد) می‌پردازد و او را از دسیسه‌ها و نیرنگ‌ها دور می‌داند. نبی (پیامبر) او را می‌بیند و سبب راهنمایی‌اش را بیان می‌کند. او به کسانی که به دنبال حقیقت هستند توصیه می‌کند که از مردگان دوری کنند و به جای آن به صفای آهو و پاکی بوبکر بنگرند. شاعر بر این نکته تأکید می‌کند که انسان‌ها مانند آینه‌ای هستند که ویژگی‌ها و عیب‌های خود را در دیگران می‌بینند. به بیان دیگر، طعنه و عیب‌جویی‌هایی که از دیگران می‌شود، غالباً ناشی از ویژگی‌های شخصی خود فرد است. در نهایت، این شعر تأکید دارد بر لزوم شناخت خود و پرهیز از قضاوت‌های نادرست درباره دیگران.