نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۳۶ - در بیان آنکه همچنان که پادشاهان را از دانشمندان خوب گفتار نیک کردار ناچار است از وزیر مشیر به رعایت رعایا و عنایت به کافه برایا ناگزیر است جامی

جامی / دفتر سوم / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

شاه را آنچنان که نیست گزیر

از فقیهی به راه شرع مشیر

از وزیر آنچنان گزیرش نیست

هر کسی لیک دلپذیرش نیست

به وزیری کسی بود در خور

کز همه بعد شه بود برتر

مقبلی مشفقی نکوکاری

نیک کردار و راست گفتاری

دلش از حال دیو و دد آگاه

دستش از مال نیک و بد کوتاه

با صغیران خورد غم پدری

با کبیران زند دم پسری

همه را خویش خویش پندارد

خویش را سینه ریش نگذارد

باشد از وزر اشتقاق وزیر

سر این اشتقاق سهل مگیر

وزر بار وزیر بارکش است

خاطر او به زیر بار خوش است

می کشد بار خلق بر در شاه

می شودشان ز ظلم شاه پناه

می کشد بار شه به ضبط امور

تا نیفتد ز خلق بر شه زور

نکند تیره عالم از توره

نفکند تخم سعی در شوره

از کفایتگری نپیچد سر

بر کفایتگران نبندد در

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به توصیف ویژگی‌های ideal minister (وزیر ایده‌آل) می‌پردازد. شاه از فقیه و راهنمای شرعی فاصله می‌گیرد، اما از وزیر نمی‌تواند دور شود. وزیر باید شخصی مهربان، نیکوکار و راستگو باشد که نسبت به حال مردم آگاه است و خودش به هیچ‌گونه مال و منالی وابسته نیست. او همانند پدری برای کوچک‌ترها و پسری برای بزرگ‌ترها رفتار می‌کند و همه را به عنوان خویش می‌پندارد. مسئولیت وزیر سنگین است و باید بار مردم را بر دوش کشیده و از ظلم شاه محافظت کند. در نهایت، شاعر بر اهمیت کفایت و تدبیر در کار وزیر تاکید دارد.