نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۴۲ - گفتار در احتیاج به طبیب که حفظ صحت به رأی وی منوط است و معالجه مرض به تدبیر وی مشروط جامی

جامی / دفتر سوم / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

دل بود اوستاد کارگزار

تن به دستش نهاده آلت کار

کارش از بهر راحت دو سرای

یاری خلق و بندگی خدای

شغل استاد را به هر حالت

شرط باشد درستی آلت

اول آلت درست می باید

تا ازو کارها درست آید

تا قلم را نخست دست دبیر

نتراشد به گزلک تدبیر

نرود بر مراد دل قلمش

خوش نیاید به چشم کس رقمش

تا نه گزلک ز صنعت سکاک

شود از کندی و درشتی پاک

کی قلم را توان تراشیدن

روی دفتر به آن خراشیدن

همچنین تن که آلت دل توست

کارهای دلت به اوست درست

حارسی بایدش دقیقه شناس

کش ز آفات دهر دارد پاس

حفظ صحت کند به زور آغاز

صحت رفته را بیارد باز

در مزاجت گر اختلال افتد

منحرف گشته ز اعتدال افتد

کند از یاوری علم و عمل

انحرافش به اعتدال بدل

کیست حارس طبیب روشن رای

سوده در راه کسب حکمت پای

برده در علم محنت تحصیل

کرده آن را ز آزمون تکمیل

مقبلی مشفقی نکوکاری

خاطری زو ندیده آزاری

با همه بذله گوی و خندان روی

با همه مهربان و نیکو خوی

نه در ابروش چین ز سنگدلی

نه گره بر جبین ز تنگدلی

طلعت او شفای بیماران

خنده اش راحت جگر خواران

مترقب لقای یزدان را

مترصد رضای رضوان را

دست او در سبب چو اهل حجاب

دل او با مسبب الاسباب

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن درباره‌ی ویژگی‌های یک استاد کارگزار است که به خدمت خلق و خدا مشغول است. او آلت کارش را با دقت در دست دارد و کارهایش را برای راحتی دنیا و آخرت انجام می‌دهد. در ابتدا، درست بودن ابزار کار شرط اساسی است تا از آن کارهای درست به دست آید. مهم است که ابزارها به خوبی و به درستی عمل کنند، همانطور که تن انسان نیز باید سالم و درست باشد تا کارهای دل را به درستی انجام دهد. آورده شده که استاد باید با دقت و آگاهی نسبت به آفات زمان، از سلامت و صحت ابزار و تن خود مراقبت کند. همچنین، طبیب باید به علم و عمل آگاه باشد و با تلاش و آزمون به کمال برسد. او باید فردی مهربان و خوش‌خوی باشد و در همکاری با دیگران دقت و همدلی نشان دهد. در نهایت، استاد و طبیب باید در پی رضای خداوند باشند و دلشان به مسبب‌الاسباب وابسته باشد.