نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۴۵ - معالجه کردن ابوعلی سینا آن صاحب ماخولیا را که طبیبان از معالجه وی عاجز مانده بودند جامی

جامی / دفتر سوم / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

بود در عهد بوعلی سینا

آن به کنه اصول طب بینا

ز آل بویه یکی ستوده خصال

شد ز ماخولیا پریشان حال

بانگ می زد که کم بود در ده

هیچ گاوی به سان من فربه

آشپز گر پزد هریسه ز من

گرددش گنج سیم کیسه ز من

زود باشید و حلق من ببرید

به دکان هریسه پز سپرید

صبح تا شام حال او این بود

با حریفان مقال او این بود

نگذشتی ز روز و شب دانگی

که چو گاوان نبودیش بانگی

که به زودی به کارد یا خنجر

بکشیدم که می شوم لاغر

تا به جایی رسید کو نه غذا

خورد از دست هیچ کس نه دوا

اهل طب راه عجز بسپردند

استعانت به بوعلی بردند

گفت سویش قدم نهید از راه

مژده گویان که بامداد پگاه

که رسد بهر کشتنت به شتاب

شنه در دست خواجه قصاب

رفت ازین مژده زور گرانیها

کرد اظهار شادمانی ها

بامدادان که بوعلی برخاست

شد سوی منزلش که گاو کجاست

آمد و خفت در میان سرای

که منم گاو هان و هان پیش آی

بوعلی دست و پاش سخت ببست

کارد بر کارد تیز کرد و نشست

برد قصاب وار کف سویش

دید هنجار پشت و پهلویش

گفت کین گاو لاغر است هنوز

مصلحت نیست کشتنش امروز

چند روزیش بر علف بندید

یک زمانش گرسنه مپسندید

تا چو فربه شود برانم تیغ

نبود افسوس ذبح او و دریغ

دست و پایش ز بند بگشادند

خوردنی هاش پیش بنهادند

هر چه دادندش از غذا و دوا

همه را خورد بی خلاف و ابا

تا چو گاوان ازان شود فربه

شد خود او از خیال گاوی به

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در زمان بوعلی سینا، داستان گاوی روایت می‌شود که از شدت چاقی و بیماری، در حال پریشانی به سر می‌برد و می‌خواهد که زودتر کشت شود. او در میان دوستانش می‌گوید که هیچ گاوی به چاقی او نیست و از آشپز می‌خواهد که اگر او را بپزد، پختش گنجی به همراه دارد. پزشکان از ترس لاغر شدن او، به بوعلی سینا مراجعه می‌کنند. بوعلی از آن گاو می‌خواهد که به او غذا داده شود تا چاق‌تر شود و بعد از چند روز که گاو بهتر می‌شود، می‌توان او را کشت. در نهایت، گاو با تغذیه مناسب چاق می‌شود و از خیال کشتن خود رهایی می‌یابد و به زندگی عادی‌اش ادامه می‌دهد.