نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۶۵ - در بیان چهار خصلت که از شرایط سلطنت است جامی

جامی / سلامان و ابسال / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

هست شرط پادشاهی چار چیز

حکمت و عفت شجاعت جود نیز

نیست حکمت کز پی نفس لئیم

سخره حکم زنی گردد کریم

نیست از عفت که مرد هوشمند

دامن آلاید به یاری ناپسند

از شجاعت نیست کش سازد زبون

قحبه ای از ربقه مردی برون

نیست از جود آنکه نتواند گذشت

زانچه گرد آن جز از خست نگشت

هر که با این چار خصلت یار نیست

از عروس ملک برخوردار نیست

آنچه در هر چار ازو افتد خلل

در دل خود کی دهد شاهش محل

حرف حکمت را بر این کردم تمام

وانچه می بایست گفتم والسلام

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

شاعر در این بیت‌ها به چهار ویژگی اصلی پادشاهی اشاره می‌کند: حکمت، عفت، شجاعت و جود. او بیان می‌کند که حکمت باید از روی نیت‌های نفسانی نباشد و در غیر این صورت، فرد نمی‌تواند پادشاهی شایسته باشد. همچنین، مردان عفیف هرگز به کارهای ناپسند روی نمی‌آورند و شجاعت به این معناست که فرد نباید از ترس از مسئولیت فرار کند. جود نیز به معنی بخشش و سخاوت است و فردی که بخیل باشد، نمی‌تواند پادشاه خوبی باشد. در نهایت، شاعر می‌گوید کسی که این چهار خاصیت را ندارد، نمی‌تواند شایسته حکومت باشد و اگر نقصی در این خصوص وجود داشته باشد، پادشاهی شایسته نخواهد بود.