نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۲۱ جامی

جامی / روضهٔ ششم (در مطایبه) / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)

بخش 1

مدعیی خود را به صورت علویان آراسته و به دعوی آن نسبت عالی برخاسته،

در دعوی وی عیان نه از صدق فروغ

هم دوش ز گیسوان گواهان دروغ

بر صاحبدلی درآمد، از جای بجست و وی را بر صدر نشاند و در صف نعال نشست. هر چه طلب داشت زیادت از آن عطا کرد و در وقت خروجش ادب مشایعه به جای آورد. اصحاب گفتند: ما این شخص را می شناسیم، نسبت وی از این نسبت دور است و دعوی وی در این صورت کذب و زور، نه پدرش را از این خاندان بویی است نه مادرش را در این خانواده رویی،

صاحبدل گفت: آنچه ما کردیم نه لایق صادقان این خانواده است بلکه فراخور مدعیان از راه افتاده است!

بخش 2

مادرش شهرگرد و خانه گداست

پدرش دیگ بند و دوک تراش

آن یکی از قبیله ارذال

وین دگر از طویله اوباش

بخش 3

هرکس ز خاندان نبوت نصیب یافت

تعظیم او وظیفه هر بی نصیب نیست

هست او غریب دهر به راه محبتش

گر مال و ملک و جاه ببازی غریب نیست

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

شخصی به دروغ خود را از خاندان علویان معرفی می‌کند و به مدعیات خود می‌پردازد. در این میان، برخی افراد با او مخالفت می‌کنند و به عدم صداقت او اشاره می‌کنند. آن‌ها می‌گویند که هیچ نسبت واقعی با این خاندان ندارد و صرفاً یک دروغگوست. پدر و مادر او از طبقات پایین اجتماعی هستند و از خانواده‌های معمولی و بی‌خویشاوندی با علویان به شمار می‌روند. در نهایت، صاحبدل بر این موضوع تأکید می‌کند که نسبت خانوادگی و مقام نبوت نباید تنها به خاطر ظاهر یا ادعا مورد احترام قرار گیرد. هر کس باید به این نکته توجه کند که تعظیم و تجلیل از افراد واقعی و راستین نبوت، وظیفه‌ی همگان است و نباید به راحتی تحت تأثیر ادعاهای دروغین قرار گرفت.