نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۲ - کتابخانه دولتخانه اکبرآباد کلیم

کلیم / مثنویات / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

ازین دلگشا قصر عالی بنا

سر اکبرآباد شد عرش سا

بودکنگرش از جبین سپهر

نمایان چو دندان سین سپهر

شرافت یکی آیه در شان او

سعادت در آغوش ایوان او

سجود در این سرای سرور

کند سرنوشت بد از جبهه دور

زاطرافش امید حاجت رواست

صدای درش سائلان را نداست

زمین را زدیوار او آب و تاب

چو آئینه اندربر آفتاب

فلک در بر او نباشد بلند

چو با رفعت ابر دود سپند

بقدرش نیابد ره از کسرشان

چو باطاق کسراش سنجد زمان

چو از سایه قصر شه یافت عون

کند گنگ کسب سعادت ز جون

شهنشهاه آفاق شاه جهان

که نازد باو روح صاحبقران

بعهدش ستم از جهان پا کشید

همه ناخن خویش شاهین برید

چنان دستگیری ظالم خطاست

که بهله نیاید بسر پنجه راست

بیابد گر آئینه از دم غبار

نفس را دگر نیست در سینه بار

ره جور ار بیش و کم بسته است

بزنجیر عدلش ستم بسته است

بنازم بزنجیر کز عدل شاه

همه چشم شد در ره دادخواه

زبس عالم آراست از عدل و داد

چراغ ضعیفان فروزد ز باد

خورد گر زابر کفش بحر آب

نریزد بجز در زمشت حباب

بسرتاسر مملکت بیدرنگ

روانست حکمش چو دریای گنگ

دل روشنش آگه از کار ملک

عیان نزد وی جمله اسرار ملک

از احوال مردم چنان سر حساب

که داند چه بینند شبها بخواب

در ایوان شاهی بصد احتشام

چو خورشید بر چرخ بادا مدام

چو ایوان او سربلندی گرفت

زمین زین شرف ارجمندی گرفت

بتاریخش اندیشه آورد رو

در فیض بگشاد از چار سو

چنین گفت طبع دقایق شناس

(سعادت سرای همایون اساس)

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به توصیف قصر دلگشای یک شاه پرداخته است که در آکبرآباد واقع شده و به عظمت و جلال آن اشاره می‌کند. این قصر همچون عرش آسمان و دندان‌های سپهر نمایان است. در این سرای سرور، شرافت و سعادت وجود دارد و سرنوشت‌های بد از آن دور است. اطراف قصر امید حاجت‌روایی و صدای در به وضوح شنیده می‌شود. بنا به آنچه ذکر شده، دیوار قصر باعث آب و تاب زمین می‌شود و سایه‌اش برای خوشبختی متمرکز است. عدالت و داد در این زمین برپا است و ظلم از بین رفته است. شاه به دور از ظلم و ستم از مردم حمایت می‌کند و هر چه در قصر اوست برآورنده نیازهایشان است. در اینجا، عدالت و حکمت شاه به وضوح نمایان است و او با آگاهی کامل از احوال مردم و امور کشور، به سعادتمندی عموم توجه دارد. همه چیز در این مملکت تحت تاثیر حکمت اوست و این امر به مردم آرامش می‌بخشد.