نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۳۴ - وله ایضا کمال‌الدین اسماعیل

کمال‌الدین اسماعیل / قطعات / وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)

خدا یگان شریعت پناه اهل هنر

که امر جزم ترا روزگار منقادست

زمین ز حلم تو در آرزوی تو قیرست

خرد ز کلک تو در انتظار ارشادست

چو در معانی ذات تو می کنم فکرت

کمینه خاطر وقّاد و طبع نقّادست

به زیر سایۀ اقبال تست آن مجمع

که آفتاب درو از عداد افرادست

شمایل تو در احیای رسمهای کرم

بدیع نیست که گویم قرین ایجادست

درون هر سه سرانگشت تست حیزّ جود

چنان که جسم که محدود بر سه ابعادست

تراست مشرع جودی که در موارد ان

سحاب گوهر پاش از حساب ورّادست

نه زایر تو مکلّف به ذلّ خواستن است

نه بخشش تو مکدّر به خلف میعادست

حدیث دانش ازین پیش اگر چه نازل شد

به پشتی تو کنون سخت عالی اسنادست

به آب و آتش آبستنست خاطر تو

زهی گهر که درو اجتماع اضدادست

چو خیل رنگ شود مضطرب ز هیبت تو

نهاد کوه که ثابت ترین اوتادست

نیافت مشتری از دولت تو راغبتر

متاع فضل که دیرست تا بمن زادست

فنون لطف و کرمها که از تو معهودست

مرا ذخیرۀ اولاد و فخر اجدادست

بجز بخدمت تو هر کجا که کردم روی

کسم نگفت که این خود کدام قوّادست

نوازشی که مرا می کنی غریزت تست

نه آنکه خدمت من در کحلّ احمادست

چگونه حصرایادیّ تو توانم کرد

که لطفهای تو نا منتهی چو اعدادست

ولیک یک سخن اندر ضمیر من ماندست

که آن سخن را امروز وقت ایرادست

ز بخششت چو رسیدند همگنان بمآت

چرا هنوز رهی در مقام آحادست

رسید عید و مرا دسترس به تکبیرست

ز چیزها که کسان را به عید معتادست

خجسته باد چو روی تو بر تو مقدم عید

که سر بسر همه ایّام تو خود اعیادست

دعای جان تو در سینۀ سحر خیزان

بهینه واسطۀ عقدهای او را دست

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به ستایش خدا و ویژگی‌های او می‌پردازد. شاعر به یگانگی و بی‌نظیر بودن ذات الهی اشاره می‌کند و آن را پناه هنر و خلاقیت می‌داند. از حلم و خرد الهی یاد کرده و ابراز امیدواری می‌کند که معانی عمیق خداوندی در فکر او به پرواز درآید. شاعر به صفات خدا از جمله جود و کرامت اشاره می‌کند و می‌گوید که وجود او همچون آفتابی است که بر همگان تابیده و برکاتش را شامل حال بندگان می‌کند. او همچنین به ارتباط خود با خدا و تأثیرات محبت و لطف خداوند در زندگی‌اش اشاره دارد و در نهایت به اهمیت روز عید و دعای خداوند برای بندگانش تأکید می‌کند. گفتگو درباره‌ی فضل و کرم الهی و درک عمیق انسان از آن، محورهای اصلی این شعر هستند.