نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۴۲ - وله ایضا کمال‌الدین اسماعیل

کمال‌الدین اسماعیل / قطعات / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)

در شعر من بعیب نگیرند اهل فضل

گر جای جای قافیه بعضی مکرّرست

معنی سر سخن بود و قافیه تنش

بر یک تر ازو او دوسر، آن چون دو پیکرست

گر قافیه دو باشد و معنی یکی بدست

لیک اربعکس باشد آن سخت در خورست

زیرا که بوستان سخن را درختها

اوضاع قافیه ست و معانی بروبرست

یک میوه بر درختی چندان شگفت نیست

بر یک درخت میوه دو گونه عجب ترست

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این شعر، شاعر از اهل فضل می‌خواهد که به قافیه‌های تکراری او ایرادی نگیرند، زیرا اهمیت اصلی شعر در معناست نه در قافیه. او توضیح می‌دهد که قافیه تنها پوشش ظاهری است و معنای اصلی شعر، مانند درختی است که قافیه‌ها میوه‌های آن هستند. همچنین تأکید می‌کند که بر روی یک درخت ممکن است میوه‌های مختلفی وجود داشته باشد و این بر زیبایی و تنوع شعر می‌افزاید. در نهایت، شاعر به این نکته اشاره دارد که پیام و معنا باید در اولویت قرار گیرد، حتی اگر قافیه‌ها تکراری باشند.